حجتالاسلام والمسلمین عابدینی، استاد مدرسه تابستانه دارالعلم و کارشناس برنامه تلویزیونی «سمت خدا»، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، با اشاره به برگزاری چهارمین دوره مدرسه تابستانه دارالعلم در این مکان، اظهار کرد: برگزاری دورههایی برای طلاب و دانشجویان که در آنها استادان زُبده گرد هم میآیند و امکان ارتباط علمی با آنان فراهم میشود، ضرورت دارد؛ چراکه شوقی که در این افراد از طریق چنین ارتباطی ایجاد میشود، پس از بازگشت به محیط خود نیز منتقل خواهد شد.
وی افزود: نشاط علمی ایجادشده در این دورهها میتواند به افراد دیگری که با شرکتکنندگان ارتباط دارند نیز منتقل شود و همین سرایت، یک اثر جاری ایجاد میکند.
استاد مدرسه تابستانه دارالعلم ادامه داد: با توجه به اینکه شرکتکنندگان از نقاط مختلف کشور در این دورهها حضور پیدا میکنند، برگزاری و تقویت این دورهها ضرورت بیشتری دارد؛ زیرا برای افرادی که در نقاط دوردست حضور دارند و در شرایط عادی امکان ارتباط با استادان زُبده برایشان فراهم نیست، زمینه ارتباط علمی و ایجاد نشاط علمی فراهم میشود.
وی تصریح کرد: این نشاط علمی میتواند در نقاط مختلف کشور فراگیر شود، مشروط بر اینکه پس از پایان دوره نیز پیگیری لازم صورت گیرد و ارتباط با افرادی که در این دورهها حضور پیدا کردهاند، ادامه داشته باشد.
حجتالاسلام والمسلمین عابدینی تأکید کرد: لازم است ارتباط با شرکتکنندگان پس از پایان دوره قطع نشود و با پیگیری و استمرار ارتباط، زمینه ادامه فعالیت علمی و تثبیت دستاوردهای این دورهها فراهم شود.
استاد باید شاگردان خود را فرزندان علمی خویش بداند
حجتالاسلام والمسلمین عابدینی در ادامه با اشاره به جایگاه و وظیفه استاد در نگاه روایی و سیره حضرات معصومین(علیهمالسلام)، اظهار کرد: اگر بخواهیم با نگاه روایی به استاد و وظیفه او توجه کنیم و سپس به سیره حضرات معصومین(علیهمالسلام) مراجعه کنیم، میبینیم که این دو نگاه، یعنی روایات و سیره، در بسیاری از موارد راهگشا هستند و هر مقدار که انسان به آنها عمل کند، آثار و نتایج آن را در تجربههای خود مشاهده خواهد کرد.
وی افزود: در نگاه الهی که در بیانات حضرات معصومین(علیهمالسلام) وجود دارد، خداوند متعال لطف عظیمی به استاد کرده است. ما فرزندان مادی و طبیعی داریم و در کنار آن، در نگاه دینی، از رحم ولایی و رحم الهی نیز سخن گفته شده است که هر کدام در جای خود مباحث روایی دارد.
استاد مدرسه تابستانه دارالعلم ادامه داد: در روایات آمده است که «رحم» نخستین مخلوقی است که در قیامت سخن میگوید و سخنش مورد اجابت قرار میگیرد. خداوند خطاب به رحم میفرماید که تو را از نام خودم، «رحمان»، مشتق کردم و سپس به او اجازه شفاعت میدهد و شفاعتش را میپذیرد.
وی تصریح کرد: یکی از اطلاقات رحم در نظام دینی، همین نظام ارتباطی میان انسانهاست و فرزندان انسان در نظام ولایی، ارحام او به شمار میروند. بر اساس روایات، هر اندازه انسان در دیگری تأثیر بگذارد، وجود او نیز به همان میزان توسعه پیدا میکند.
حجتالاسلام والمسلمین عابدینی با بیان اینکه جایگاه استادی، فرصتی برای استمرار وجود و اثرگذاری انسان در شاگردان است، گفت: وقتی به انسان جایگاه استادی داده میشود، شاگردان او فرزندانش محسوب میشوند و هر اندازه نگاه استاد به شاگرد، نگاه فرزندی باشد، بقای وجود او در شاگردانش بیشتر خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: در روایتی از امام حسین(علیهالسلام) آمده است که شخصی خدمت حضرت رسید و حضرت فرمودند هر چیزی که به شاگرد خود یاد میدهی و او مطابق آن عمل میکند، عمل تو نیز محسوب میشود. آن شخص سؤال کرد اگر شاگرد من، آن مطلب را به فرد دیگری آموزش دهد، آیا عمل او نیز برای من محسوب میشود؟ حضرت فرمودند آن عمل نیز برای توست و این سلسله میتواند تا روز قیامت ادامه پیدا کند.
استاد مدرسه تابستانه دارالعلم بیان کرد: اگر استاد و شاگرد با چنین نگاهی به یکدیگر توجه کنند، شاگرد برای استاد، فرزند حقیقی و مایه بقای او خواهد بود. انسان معمولاً فرزندان ظاهری خود را مایه بقای خویش میداند و سرمایه، مال و وجود خود را برای آنها هزینه میکند؛ اما اگر کسی بداند شاگردانی که در آنها تأثیر گذاشته است، بقای حقیقی او هستند، میتواند آثار عمل خود را حتی تا روز قیامت ادامه دهد.
وی افزود: این مسئله همان سنتگذاری و شاگردسازی است. اگر استاد به شاگرد خود با نگاه فرزندی بنگرد، دلسوزی او نسبت به شاگرد افزایش پیدا میکند و نسبت به تربیت و پرورش او احساس مسئولیت بیشتری خواهد داشت.
حجتالاسلام والمسلمین عابدینی با اشاره به نمونهای از سیره بزرگان علمی گفت: نقل شده است که ابنعباس هنگامی که درس میداد، اگر مگسی بر سر یکی از شاگردانش مینشست، به اندازهای آزرده میشد که گویی آن مگس بر سر خودش نشسته است؛ زیرا شاگرد خود را فرزندش میدانست و احساسی که نسبت به وجود فرزند داشت، نسبت به شاگرد نیز پیدا میکرد.
وی ادامه داد: در سیره حضرات معصومین(علیهمالسلام) نیز موارد و شواهد فراوانی در این زمینه وجود دارد که هر کدام باید در جای خود مورد بحث و بررسی قرار گیرد، اما همین مقدار کافی است که اگر این باور در انسان شکل بگیرد که شاگرد، فرزند اوست، دلسوزی و توجه استاد نسبت به شاگرد نیز افزایش پیدا میکند.
استاد مدرسه تابستانه دارالعلم اظهار کرد: اگر استاد ببیند که یک روز رنگ چهره شاگردش تغییر کرده است، باید نسبت به وضعیت او حساس شود و تا زمانی که دلیل آن را متوجه نشده و مشکلش را برطرف نکرده، پیگیر باشد. این همان حقیقت رابطه استاد و شاگرد است که باید فراتر از یک کلاس رسمی شکل بگیرد.
وی تأکید کرد: کلاس درس میتواند بهانهای برای ارتباط میان استاد و شاگرد باشد تا وجود و اثرگذاری استاد در شاگردانش ادامه پیدا کند. اگر استادی صدها شاگرد داشته باشد و هر کدام از آنها نیز صدها شاگرد تربیت کنند، وجود و اثرگذاری آن استاد در یک نظام گسترده علمی توسعه پیدا خواهد کرد.
حجتالاسلام والمسلمین عابدینی با اشاره به اهتمام خود برای ارتباط مستمر با شاگردان، گفت: بنا بر این بوده است که برای هر درسی که برگزار میکنم، وقت اختصاصی برای شاگردان داشته باشم و اگر برای یکی از آنها مشکلی پیش آمد، در اولین فرصت ممکن پیگیر وضعیت او باشم. اگر کسی دو روز در جلسه حاضر نشود، باید علت را پرسید، تلفن زد و موضوع را پیگیری کرد.
وی افزود: اگر شاگردی مشکلی داشته باشد، تا زمانی که مشکل او برطرف شود، باید با او در ارتباط بود. حتی گاهی افرادی که ارتباط نزدیکی با انسان ندارند، برای درخواست دعا تماس میگیرند. چند روز پیش فردی از مشهد تماس گرفت و گفت فرزندش به دنیا آمده، اما وضعیت مناسبی ندارد. پس از آن، چند بار با او تماس گرفتم، برای فرزندش دعا کردم و پیگیر وضعیت او شدم تا اینکه بهلطف الهی حال فرزندش بهتر شد و از بیمارستان مرخص شد.
حجتالاسلام والمسلمین عابدینی خاطرنشان کرد: اگر انسان واقعاً رابطه و ارتباط محبتی با شاگرد برقرار کند، اثر آن این است که هر کار صحیحی که از شاگرد سر میزند، به واسطه ارتباط و تأثیری که استاد در او ایجاد کرده است، در عمل استاد نیز سهم خواهد داشت.
