دکتر مصطفی رستمی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، با اشاره به ضرورت توجه به ابعاد هنری در مطالعات علوم دینی گفت: افرادی که در زمینه مطالعات دینی، تاریخ علوم دینی، فلسفه، فقه، صرف و نحو، تاریخ ادیان، قرآن و تفسیر فعالیت میکنند، معمولا کمتر به جنبههای هنری این حوزهها توجه دارند و گاهی اساسا به این موضوع پرداخته نمیشود یا به دلیل ناآگاهی از اهمیت آن، بهسادگی از کنار آن عبور میکنند.
رستمی تصریح کرد: این موضوع مانند جهانی است که یک جمله در آن آفریده شده است؛ تصور کنید جمله را بیان میکنید، اما جهان پیرامون آن را نمیبینید. این بوستان باید به معنای واقعی دیده شود و علوم هنری مرتبط با آن نیز مورد توجه قرار گیرد. نسخهشناسی و نسخهآرایی یکی از همین حوزههاست و بسیار خوب است که متخصصان این عرصهها با یکدیگر آشنا شوند.
وی افزود: در این زمینه، ارتباط میان پژوهشگران و محققان حوزههای علوم دینی با متخصصان این حوزهها کم است و لازم است این ارتباطها بیشتر شکل بگیرد و تقویت شود.
تعامل میان استادان میتواند به توسعه علمی مدرسه نسخهشناسی کمک کند
استاد مدرسه نسخهشناسی و تصحیح متون «دارالعلم» درباره تعامل میان استادان حاضر در این مدرسه نیز اظهار کرد: اینکه این اتفاق بهصورت طبیعی رخ دهد که استادی را در محل اسکان ببینم و با او گفتوگو کنم یا در نشستها یکدیگر را ببینیم، اتفاق خوبی است، اما هدف مهمتر این است که یک گردهمایی علمی شکل بگیرد و استادان یکدیگر را بهصورت سازمانیافته پیدا کنند و پیرامون موضوعات علمی با یکدیگر گفتوگو داشته باشند.
وی ادامه داد: البته برخی از استادانی که در این مجموعه دورهها حضور دارند، از قبل آشنایی دورادور و خارج از این مجموعه با یکدیگر دارند و گفتوگوهایی نیز میان آنها شکل گرفته است، اما فراهم شدن چنین بستری در «دارالعلم» میتواند فرصت مناسبی باشد تا پیرامون موضوعات علمی بیشتر فکر و گفتوگو شود.
رستمی درباره سطح علمی شرکتکنندگان در این مدرسه نیز گفت: من سطح شرکتکنندگان را مفید دیدم، البته انتظار ندارم همه آنها یکدست باشند و طبیعی است که افراد با ذائقهها و زمینههای مختلف در این دوره حضور داشته باشند.
وی افزود: در میان شرکتکنندگان، طلبه، استاد دانشگاه، محقق و افراد فعال در حوزههای مختلف حضور دارند و ممکن است افراد دیگری نیز از بخشهای مختلف علمی و فرهنگی در این مجموعه شرکت کنند. همین تنوع، اتفاق خوبی است و بستری برای شکلگیری یک محفل علمی فراهم کرده است؛ بستری که در هر مکان و مجموعهای بهراحتی پیدا نمیشود.
استاد مدرسه نسخهشناسی و تصحیح متون «دارالعلم» درباره استمرار برگزاری این مدرسه و پیشنهادهای خود برای سالهای آینده بیان کرد: به نظر من لازم است یک کمیته علمی تشکیل شود. این مجموعه نیز ظاهرا چنین تدارکی را در نظر دارد. میتوان در حوزههای مختلف، برای مثال در بخش نسخههای خطی، کمیتهای تشکیل داد که اعضای آن حتی بهصورت غیرحضوری و آنلاین با یکدیگر در ارتباط باشند.
وی خاطرنشان کرد: چنین اقدامی میتواند برنامههای سالهای آینده را سازمانیافتهتر کند و در شرح و تنظیم سرفصلها تغییراتی ایجاد شود تا برنامهها هدفمندتر پیش بروند. البته این دوره نیز بسیار هدفمند و ارزشمند بود و در این مسئله شکی نیست، اما وقتی یک برنامه با موفقیت برگزار میشود، انتظار میرود برنامههای بعدی نیز با قدرت و کیفیت بیشتری ادامه پیدا کند.
رستمی با اشاره به ظرفیتهای موجود در «دارالعلم» اظهار کرد: این مجموعه بسترهایی دارد که شاید بسیاری از دانشگاههای دیگر از آنها برخوردار نباشند. حضور حضرت رضا(علیهالسلام) در مشهد، امکانات و خدمات موجود و همچنین سیستم منظم و هماهنگ این مجموعه، ظرفیت بسیار خوبی ایجاد کرده است و حتی ممکن است برخی دانشگاهها چنین امکانات و بستری را در اختیار نداشته باشند.
وی افزود: با توجه به اجرای موفق این دوره، من نظم بسیار خوبی در برنامهها دیدم. اطلاعرسانیها و خبررسانیها بسیار مناسب بود و افرادی که دعوت شده بودند نیز در حوزههای تخصصی خود افراد شاخصی بودند. این موضوع نشان میدهد که برای برنامهریزی و اجرای دوره، تمرکز و فکر زیادی صورت گرفته است.
استاد مدرسه نسخهشناسی و تصحیح متون «دارالعلم» ادامه داد: به نظر من اکنون جای آن است که برای هر یک از مدارس، کمیته تخصصی تشکیل شود. این کمیتهها میتوانند سرفصلها را تنظیم، مسائل را تبیین و مسیر علمی را روشن کنند و اهداف را مشخص سازند. حتی میتوان اهداف را برای چند سال آینده در نظر گرفت و برای تحقق آنها برنامهریزی کرد.
وی گفت: همچنین میتوان در طول سال دورههای میانی برگزار کرد. همانطور که برای فقه و اصول دوره تابستانه برگزار شده و دورههای پاییزه و زمستانه نیز وجود داشته است، میتوان برای حوزههایی مانند نسخهشناسی نیز چنین برنامهای را در نظر گرفت.
رستمی با اشاره به اینکه امسال چهارمین دوره «دارالعلم» برگزار میشود، افزود: نسخهشناسی و تاریخ و سیره اهلبیت(علیهمالسلام) امسال برای نخستینبار بهعنوان دو مدرسه در این مجموعه وارد شدهاند و احتمالا برنامه این است که برای آنها در پاییز نیز یک دوره یکهفتهای و در تابستان یک دوره یکهفتهای برگزار شود. این استمرار، پایه خوبی برای ادامه فعالیتهاست.
وی درباره خدمات اجرایی و رفاهی ارائهشده به استادان نیز اظهار کرد: من در جلسات پیشین حضور نداشتم و مأموریت کوچکی داشتم و از من خواسته شده بود در ساعت مشخصی در کلاس حاضر شوم؛ بنابراین پیش و پس از آن را در جریان نبودم، اما در بخشهایی که مشاهده کردم، خدمات و تشریفات بسیار خوب بود.
استاد مدرسه نسخهشناسی و تصحیح متون «دارالعلم» ادامه داد: بسیاری از دانشگاهها در زمینه امکانات رفاهی و لجستیک با مشکلاتی مواجه هستند و برای تأمین غذا یا خدمات دیگر باید با هتل، رستوران یا مجموعههای دیگر هماهنگ کنند، اما اینجا یک سیستم هماهنگ و منسجم وجود دارد که سالها تجربه پشت آن است و برای بخشهای مختلف، کارشناسان و نیروهای ویژه در اختیار دارد.
وی پیشنهاد کرد: مجموعه گفتارها و مباحثی که در این دوره از سوی استادان مدارس مختلف ارائه شده است، باید به یک خروجی مشخص تبدیل شود. برای مثال، میتوان مباحث هفت مدرسه را به مجموعهای مکتوب تبدیل کرد تا مطالب ارائهشده در این دوره از بین نرود و بهعنوان یادگار باقی بماند.
رستمی افزود: این خروجی میتواند بهصورت صوتی یا مکتوب باشد. حتی میتوان از استادانی که در نشستها و دورهها تدریس کردهاند خواست متناسب با یک ساعت تدریس، خلاصهای از مطالب خود را در چند صفحه ارائه کنند تا در نهایت، برای مثال کتابی با عنوان مدرسه نسخهشناسی سال ۱۴۰۵ یا مجموعهای از مباحث هفت مدرسه تدوین شود. چنین مجموعهای میتواند یک یادگار ارزشمند باشد و حتی در کنار آن، نسخه صوتی مباحث نیز ارائه شود.
وی خاطرنشان کرد: با توجه به ظرفیتهایی که این مجموعه در اختیار دارد، چنین اقداماتی میتواند برنامه را زیباتر و ماندگارتر کند و حتی در آینده زمینه فعالیت در گستره بینالمللی را فراهم آورد.
استاد مدرسه نسخهشناسی و تصحیح متون «دارالعلم» یادآور شد: در سالهای گذشته نیز مخاطبانی از خارج از کشور در این برنامه حضور داشتهاند و افرادی از کشورهایی مانند تاجیکستان و افغانستان نیز در این مجموعه شرکت کردهاند، هرچند در سالهای اخیر به دلیل شرایط کشور، میزان این استقبال با محدودیتهایی مواجه شده است.
