دکتر مهدی خواجهپیری، استاد مدرسه نسخهشناسی و تصحیح متون «دارالعلم»، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، اظهار کرد: متولد سال ۱۳۳۴ هستم و حدود ۴۷ سال است که در هند حضور دارم و برای حفظ میراث شیعی، از سال ۱۳۶۴ به دستور رهبر شهید انقلاب به هند رفتم.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب در سال ۱۳۶۴ فرمودند که به هند بروید و آثار شیعه و آثار اسلامی را که مجموعه عظیمی از میراث مکتوب اسلامی است، حفظ کنید. در همین راستا، مرکزی با عنوان «مرکز بینالمللی میکروفیلم نور» راهاندازی کردیم و در آنجا جمعآوری میراث مکتوب اسلامی، اسناد و نسخههای خطی و دیجیتالسازی آنها را آغاز کردیم.
استاد مدرسه نسخهشناسی و تصحیح متون «دارالعلم» ادامه داد: در آن زمان که امکانات دیجیتال وجود نداشت، نسخهها را میکروفیلم میکردیم و بهتدریج این کار به سمت دیجیتالسازی پیش رفت. همچنین بخشهای مختلف مرمت و صحافی و موارد دیگر را نیز آغاز کردیم.
وی بیان کرد: امروز مرکز بینالمللی میکروفیلم، یکی از مؤسسات شناختهشده در دنیاست و بیش از ۱۰۰ هزار نسخه را دیجیتال کردهایم. همچنین روش جدیدی را برای حفظ نسخههای خطی ابداع کردیم که بر اساس آن، حدود ۶۰۰ تا ۶۵۰ نسخه از نفیسترین نسخههای خطی را به صورت همانند چاپ کردیم.
خواجهپیری خاطرنشان کرد: در زمینه فعالیتهایی که در آنجا انجام میشود، اخیراً حضرت رهبر شهید انقلاب فرموده بودند که این کار در ایران نیز آغاز شود. بر همین اساس، کارهایی را در ایران شروع کردیم و اکنون نیز همین مسیر را در مدرسه نسخهشناسی و تصحیح متون «دارالعلم» ادامه میدهیم.
تربیت نسخهشناس برای شناسایی و معرفی میراث مکتوب
وی درباره برگزاری مدرسه نسخهشناسی و تصحیح متون «دارالعلم» گفت: این مدرسه برای نخستینبار برگزار میشود و از چند سال قبل حجتالاسلام والمسلمین مروی به این موضوع پیگیری داشتند تا این اتفاق بیفتد که به لطف الهی این کار آغاز شده است.
استاد مدرسه نسخهشناسی و تصحیح متون «دارالعلم» افزود: برگزاری این مدرسه یکی از کارهای واجبی بود که باید انجام میشد؛ چراکه تعداد افرادی که در زمینه نسخهشناسی تخصص دارند، کم است. این مدرسه میتواند در تقویت کتابخانهها و شناسایی و معرفی نسخههای خطی بسیار مؤثر باشد.
وی با اشاره به جایگاه نسخهشناسی در مطالعات علوم اسلامی اظهار کرد: در گذشته، اکثر علما خودشان نسخهشناس و کتابشناس بودند و کاملاً با مسائل مربوط به کتاب آشنایی داشتند، اما بهتدریج این موضوع به عنوان یک فن و تخصص خاص مطرح شد و به یک رشته تبدیل شد.
خواجهپیری ادامه داد: با توجه به تعداد نسخههای خطی موجود در دنیا و اینکه هنوز بسیاری از آنها شناسایی نشدهاند، این رشته ظرفیت آن را دارد که به عنوان یک رشته دانشگاهی مطرح شود.
وی درباره نقش نسخهشناسی در احیای آثار علمی علمای گذشته گفت: اگر محققان نسخههای خطی را نشناسند و از نسخهها اطلاع نداشته باشند، نمیتوانند بهدرستی از میراث علمی گذشته استفاده کنند. خواجهپیری اضافه کرد: نسخهشناسی، اطلاعات مختصری درباره یک نسخه، از جمله اینکه نسخه متعلق به چه کسی است، موضوع آن چیست، مؤلف آن چه کسی است و در چه قرنی نوشته شده است، ارائه میکند.
استاد مدرسه نسخهشناسی و تصحیح متون «دارالعلم» تصریح کرد: این اطلاعات برای یک محقق واقعاً لازم است تا بتواند به اصل نسخه پی ببرد، توضیحات آن را بررسی کند و نسخه را برای تصحیح یا شناسایی انتخاب کند.
وی با تأکید بر گستردگی نسخههای خطی موجود در جهان خاطرنشان کرد: تعداد نسخهها بسیار زیاد است و نسخهشناس متخصص نیز بسیار کم داریم. از همین رو، این ظرفیت وجود دارد که نسخهشناسی به عنوان یک رشته تخصصی ایجاد شود؛ نه فقط برای ایران، بلکه برای کشورهای دیگری که نسخههای علوم شرقی را در اختیار دارند و امروز نیز با کمبود نسخهشناسان متخصص مواجه هستند.
خواجهپیری در پایان گفت: فکر میکنم اگر این مدرسه بهدرستی پا بگیرد، میتواند خدمت بزرگی نهتنها به آستان قدس و ایران، بلکه به کل کتابخانههای دنیا که دارای نسخههای خطی و آثار مربوط به علوم شرقی هستند، ارائه کند.
