به گزارش خبرگزاری حوزه علمیه خراسان جنوبی، چهل و پنجمین جلسه دفاع از پایان‌نامه سطح ۳ طلاب خراسان جنوبی در رشته تخصصی تفسیر و علوم قرآنی با عنوان «معارف اجتماعی سوره ممتحنه با محوریت تفسیر المیزان و المنار» در مدرسه تخصصی امیرالمؤمنین علیه‌السلام برگزار شد که توسط استاد داور حجت‌الاسلام محمد علی ریحانی‌نیا، مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت.

تدوینگر پایان‌نامه حجت‌الاسلام سیدرضا ریحانی در ابتدا ضمن قدردانی و سپاس از زحمات اساتید اظهار داشت: اهمیت این تحقیق در ارائه الگویی عملی برای برداشت منظومه‌ای از معارف قرآن در حیطه روابط اجتماعی نهفته است. سوره ممتحنه با وجود حجم مختصر، بیانیه‌ای جامع و عمیق را در باب «مدیریت روابط و مرزبندی‌های اجتماعی» ارائه می‌دهد.

وی افزود: سوره ممتحنه به‌گونه‌ای شاخص، بسیاری از این مؤلفه‌های حیات مدنیِ جامعه اسلامی را در خود جای داده است. از این رو؛ این پژوهش با هدف استخراج اصول و کلیات معارف اسلامی این سوره، با تمرکز بر دو تفسیر أثرگذار و روش‌مند المیزان و المنار و با روش تطبیقی، نگارش شده است.

حجت‌الاسلام ریحانی به تشریح مهم‌ترین اصول پرداخته و ابراز داشت: از جمله کلیدی‌ترین این اصول می‌توان به لزوم مرزبندی اعتقادی و عملی با مستکبران و ظالمان، حراست از وفاداری کامل به جبهه ایمان، اولویت‌دهی به پیوند ایمان بر پیوند خون و قومیت، و انتخاب الگوهایی که تجسم عینی این وفاداری هستند، اشاره کرد.

تدوینگر پایان‌نامه ابراز داشت: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سوره ممتحنه حاوی منظومه‌ای منسجم از معارف اجتماعی است که حول دو محور اصلی، یعنی اصول حاکم بر ارتباط با مسلمانان(عرصه درون‌گروهی) و اصول مدیریت رابطه با غیرمسلمانان(عرصه برون‌گروهی)، سامان یافته است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: بررسی تطبیقی نشان داد که اگرچه هر دو مفسر بر اصالت این اصول اجتماعی تأکید دارند، اما تفسیر المیزان با نگاهی فلسفی-عرفانی به تبیین عمق و بنیان‌های هستی‌شناختی این روابط می‌پردازد و به مبانی اخلاقی و کرامت انسانی توجه می‌کند. در مقابل، تفسیر المنار با رویکردی اصلاحی-اجتماعی و با دغدغه پاسخگویی به مسائل روز جهان اسلام، بر پیامدهای عملی و اجرایی آنها، مصلحت نظام اجتماعی اسلام و درس‌های تاریخی تأکید می‌ورزد. یکی از ظرافت‌های قابل توجه، تبیین رویکردی خاص و محتاطانه نسبت به تازه‌مسلمانان است که نشان از حساسیت اسلام بر حفظ خلوص جبهه ایمان و تربیت تدریجی دارد.

گفتنی است؛ تدوینگر در این پایان‌نامه از راهنمایی و مشاوره اساتید حجت‌الاسلام سید حسن حسینی در مقام استاد راهنما و حجت‌الاسلام محمدحسین زنجیری در مقام استاد مشاور بهره برده است.