به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، دکتر سکینه سلطانی، عضو هیأت علمی گروه روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد، در پیشنشست همایش «رسالت زن مسلمان در دنیای معاصر» با عنوان «رسالت زن مسلمان از دیدگاه روانشناسی فردی، خانواده و جامعه» که در دانشکده الهیات برگزار شد، با اشاره به جایگاه و مسئولیت زنان در جامعه، اظهار کرد: امام خمینی(ره) با بیان اینکه «از دامن زن، مرد به معراج میرود» و رهبر شهید انقلاب نیز با تأکید بر رسالت بزرگ زنان، سه عرصه تعلیم و تربیت، فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی و مسائل سیاسی را از حوزههای مهم نقشآفرینی زنان برشمردهاند.
ضرورت توجه به نقش محوری زن در خانواده
وی با بیان اینکه آگاهی زنان از مسئولیتهای فردی و اجتماعی خود میتواند در تربیت نسلی سالم و کاهش آسیبهای اجتماعی و روانشناختی مؤثر باشد، افزود: یکی از دغدغههای امروز، کمرنگ شدن توجه به نقش اصلی زن در تعلیم و تربیت فرزندان و خانواده است؛ درحالیکه تحصیلات و فعالیتهای اجتماعی زنان، زمانی اثربخشتر خواهد بود که در کنار توجه به مسئولیتهای خانوادگی و با اولویتبندی صحیح دنبال شود.
عضو هیأت علمی گروه روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: جامعه به علم، توانمندی و حضور اجتماعی زنان نیاز دارد و در برخی عرصهها، از جمله حوزههای پزشکی و آموزشی، حضور بانوان ضرورتی انکارناپذیر است؛ اما مسئله مهم، ایجاد تعادل میان مسئولیتهای شغلی و خانوادگی و پرهیز از فدا کردن خانواده در مسیر فعالیتهای اجتماعی است.
سلامت روان؛ زیربنای ایفای مسئولیتهای زنان
سلطانی با اشاره به اهمیت سلامت روان زنان در تربیت نسل آینده و تعاملات اجتماعی، تصریح کرد: زنی که مسئولیت تربیت فرزند، آموزش دیگران یا ارتباط با افراد جامعه را بر عهده دارد، باید از سلامت روان برخوردار باشد؛ چراکه آسیبهای روانی فرد، ابتدا خانواده و سپس در سطح گستردهتر جامعه را تحت تأثیر قرار میدهد.
وی خودآگاهی، مدیریت هیجان، توانایی حل مسئله، همدلی و خودمراقبتی را از مؤلفههای مهم سلامت روان دانست و اظهار داشت: خودآگاهی به معنای شناخت تواناییها و ویژگیهای فردی و برخورداری از خودپنداره مثبت است. زنان در کنار پذیرش خود، باید همواره برای رشد علمی، کسب مهارت و توانمندسازی فردی تلاش کنند تا این ظرفیتها در خدمت خانواده و جامعه قرار گیرد.
این استاد دانشگاه با تأکید بر ضرورت مدیریت هیجان افزود: شناخت هیجاناتی مانند خشم، اضطراب، غم و شادی و آگاهی از عوامل ایجادکننده آنها، به فرد کمک میکند واکنشهای خود را بهدرستی مدیریت کند؛ بهگونهای که نه با سرکوب هیجانات به خود آسیب برساند و نه با برونریزی نامناسب، دیگران را متأثر کند.
وی توانایی حل مسئله و همدلی را از دیگر شاخصههای سلامت روان برشمرد و گفت: افراد باید برای حل مسائل زندگی فرصت اندیشیدن داشته باشند و با بررسی راهکارهای مختلف، گزینهای را انتخاب کنند که بیشترین منفعت و کمترین هزینه را به همراه داشته باشد. همچنین همدلی به معنای درک احساسات و هیجانات دیگران است، نه لزوماً موافقت با باورها و دیدگاههای آنان.
خودمراقبتی و تقویت هویت اجتماعی زن مسلمان
سلطانی با بیان اینکه خودمراقبتی در ابعاد معنوی، روانی و جسمی از ضرورتهای حفظ سلامت روان است، خاطرنشان کرد: ارتباط با خداوند و مراقبت از رابطه انسان با خالق خود، از منابع مهم تأمین انرژی و توانمندی فردی است. همچنین نحوه تعامل فرد با خودش اهمیت بسیاری دارد؛ چراکه سرزنش مداوم و نسبت دادن اتفاقات مختلف به خود، میتواند سلامت روان را تحت تأثیر قرار دهد.
وی با اشاره به ضرورت بهرهگیری زنان از ظرفیتهای علمی و مهارتی در جامعه اظهار داشت: در سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی، شاخصهایی همچون سواد، ورود زنان به دانشگاهها، اشتغال، سلامت و طول عمر بانوان رشد چشمگیری داشته است و اکنون باید از این فرصتها برای ایفای مؤثرتر مسئولیتهای اجتماعی استفاده کرد.
عضو هیأت علمی گروه روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد علم، هنر و مهارت را از ابزارهای ماندگار اثرگذاری زنان دانست و افزود: حضور اجتماعی زن مسلمان باید بر پایه توانمندیهای علمی و مهارتی شکل بگیرد؛ چراکه این ظرفیتها میتوانند آثار ماندگاری در جامعه بر جای بگذارند و زمینه اثرگذاری زنان را فراتر از مرزهای کشور فراهم کنند.
سلطانی همچنین تفکر نقاد را از نیازهای اساسی زنان در دنیای معاصر دانست و با اشاره به گسترش فناوری و شبکههای اجتماعی، گفت: زنان باید در مواجهه با اطلاعات و محتواهای منتشرشده در فضای مجازی، قدرت تحلیل و نگاه نقادانه داشته باشند تا از آسیبهای احتمالی مصون بمانند.
وی با تأکید بر اهمیت الگوبودن زنان در جایگاههای مختلف اجتماعی خاطرنشان کرد: هر زنی متناسب با مسئولیتی که در جامعه بر عهده دارد، میتواند از طریق رفتار، منش و عملکرد خود اثرگذار باشد. معلم، پزشک، کارمند و استاد دانشگاه، علاوه بر انجام وظایف حرفهای، در برابر جامعه نیز مسئولیت دارند و باید بدانند چگونه از فرصتها و جایگاه اجتماعی خود برای تربیت و هدایت نسل آینده استفاده کنند.
عضو هیأت علمی گروه روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد در پایان، آگاهی، سلامت روان، خودمراقبتی و مسئولیتپذیری را از عوامل مؤثر در ارتقای نقش زنان مسلمان دانست و بر ضرورت توجه همزمان به ابعاد فردی، خانوادگی و اجتماعی رسالت زن تأکید کرد.