به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، حجت‌الاسلام والمسلمین احمد مروی، تولیت آستان قدس رضوی، امروز پنجشنبه ۹ مهرماه در سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز با عنوان «اقامه نماز در اندیشه و عمل امام شهید حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای(ره)» که با حضور مدیران، مسئولان و شخصیت‌های علمی و فرهنگی کشور در تالار قدس آستان قدس رضوی برگزار شد، با گرامیداشت یاد و نام شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و مقاومت، بر ضرورت توجه به اقامه عملی نماز و بررسی دقیق عوامل مؤثر بر گرایش یا بی‌اعتنایی جامعه به این فریضه الهی تأکید کرد.
وی در آغاز سخنان خود با گرامیداشت یاد و نام رهبر شهید حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای(ره)، اظهار داشت: سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز در حالی برگزار می‌شود که طی سال‌های گذشته، پیام‌های ایشان به این اجلاس همواره بر اهمیت نماز و جایگاه آن در منظومه فکری اسلام و جامعه اسلامی تأکید داشته است.
تولیت آستان قدس رضوی با اشاره به تأکیدات رهبر شهید درباره جایگاه نماز در جامعه اسلامی، افزود: اقامه نماز باید از نخستین ثمرات و نشانه‌های تحقق جامعه و حکومت اسلامی باشد و نماز باید جایگاه اصلی خود را در زندگی مردم پیدا کند.
وی ادامه داد: در پیام‌های مختلف رهبر شهید، بر اقامه نماز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین برنامه‌های جامعه اسلامی و همچنین بر اهتمام به نماز به‌عنوان یکی از برنامه‌های کلان دولت اسلامی تأکید شده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی همچنین بر استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و هنری برای ترویج نماز تأکید کرد و گفت: استفاده حداکثری از توانایی‌های نرم‌افزاری در حوزه هنر، ادبیات و سایر عرصه‌های فرهنگی برای ترویج نماز، اقدامی مبارک و کارساز است، اما در کنار این اقدامات باید عملکردها نیز به‌صورت واقع‌بینانه و خردمندانه سنجیده و ارزیابی شود.
تبیین معارف نماز به‌تنهایی مسئله را حل نمی‌کند
وی با بیان اینکه در زمینه تبیین معارف نماز آثار فراوانی تولید شده است، تصریح کرد: بی‌انصافی است اگر گفته شود درباره نماز و اهمیت این فریضه الهی کاری انجام نشده است؛ بزرگان، علما، عارفان، نویسندگان و اهل قلم هر کدام در سطح خود درباره نماز و اهمیت آن مطالب فراوانی نوشته و در اختیار مردم قرار داده‌اند.
تولیت آستان قدس رضوی افزود: طی چند دهه گذشته اقدامات فراوانی برای بیان معارف نماز انجام شده و متناسب با سطوح مختلف معرفتی و علمی افراد، آثار و محتوای مختلفی تولید شده است.
وی ادامه داد: اگر مشکل نماز تنها این بود که مردم معارف نماز را نمی‌دانند، مسئله بسیار ساده‌تر قابل حل بود؛ می‌توانستیم متناسب با سطح دانش و معرفت افراد، کتاب و محتوای مناسب تولید کنیم و در اختیار آنان قرار دهیم تا با خواندن این آثار به نماز گرایش پیدا کنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی خاطرنشان کرد: با وجود همه اقداماتی که در طول سال‌های گذشته در زمینه تولید محتوا و تبیین معارف نماز انجام شده است، همچنان با جمعیت قابل توجهی مواجه هستیم که نسبت به این فریضه الهی بی‌اعتنا هستند؛ بنابراین باید مسئله را از زاویه دیگری نیز مورد بررسی قرار دهیم.
عوامل بی‌اعتنایی به نماز باید بررسی شود
وی بر ضرورت انجام مطالعات دقیق درباره علل بی‌اعتنایی بخشی از جامعه به نماز تأکید کرد و گفت: باید بررسی شود که علت بی‌اعتنایی، هرچند از سوی بخشی از جامعه، به این فریضه بزرگ الهی چیست و چه عواملی در شکل‌گیری این وضعیت دخالت دارد.
تولیت آستان قدس رضوی افزود: روحانیون، کارشناسان تعلیم و تربیت، متفکران، جامعه‌شناسان و روان‌شناسان باید در این زمینه بررسی و مطالعه کنند تا مشخص شود آیا تنها عامل بی‌اعتنایی به نماز، نداشتن معرفت نسبت به این فریضه است یا مسائل و عوامل دیگری نیز در این موضوع دخالت دارد.
وی تصریح کرد: اگر عوامل مختلفی در این زمینه نقش دارند، باید آنها را به‌درستی شناسایی کرد و برای هرکدام راهکار متناسب ارائه داد؛ چراکه صرفاً افزایش تولید محتوا، بدون شناخت دقیق مسئله، نمی‌تواند به نتیجه مطلوب منجر شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی تأکید کرد: در برنامه‌ریزی برای ترویج نماز باید سنجش و محاسبه‌ای واقع‌بینانه و خردمندانه داشته باشیم و عملکردها را بر اساس میزان اثرگذاری واقعی آنها ارزیابی کنیم.
نماز خواندن با اقامه نماز تفاوت دارد
وی یکی از مسائل مهم در ترویج نماز را توجه به تفاوت میان خواندن نماز و اقامه نماز دانست و اظهار داشت: یکی از مسائل مهم این است که میان نماز خواندن و اقامه نماز تفاوت قائل شویم؛ ممکن است فردی نماز بخواند، اما در اقامه نماز به معنای واقعی آن نقش‌آفرینی نکند.
تولیت آستان قدس رضوی افزود: توصیه من این است که در برنامه‌های مربوط به نماز، مفهوم اقامه نماز مورد توجه جدی قرار گیرد؛ چراکه اقامه نماز تنها به خواندن نماز توسط فرد محدود نمی‌شود و آثار آن باید در رفتار و زندگی فردی و اجتماعی نمازگزار نیز مشاهده شود.
وی با اشاره به آیه شریفه قرآن درباره آثار نماز، گفت: نماز باید انسان را از فحشا و منکر بازدارد و اگر نماز چنین اثری دارد، این آثار باید در زندگی و رفتار نمازگزار نیز دیده شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی ادامه داد: نمازگزار باید در رفتار، گفتار، کردار، سیره اجتماعی، زندگی خانوادگی و نحوه تعامل با دیگران به‌گونه‌ای عمل کند که رفتار او دیگران را به انجام فرایض دینی تشویق و ترغیب کند.
رفتار نمازگزاران مهم‌ترین ابزار تبلیغ عملی نماز است
وی با اشاره به نقش رفتار نمازگزاران در جذب نسل جوان به نماز، گفت: وقتی یک جوان فرد نمازگزار را می‌بیند، باید در گفتار، کردار، رفتار، سلوک اجتماعی، زندگی خانوادگی و تعامل او با دیگران آثار نماز را مشاهده کند.
تولیت آستان قدس رضوی افزود: اگر فردی نماز بخواند، اما در رفتار و تعامل اجتماعی خود تفاوتی با فردی که اهل نماز نیست نداشته باشد، این پرسش مطرح می‌شود که نماز چه اثری بر زندگی او گذاشته است.
وی تصریح کرد: عمل و رفتار نمازگزار خود می‌تواند یکی از مهم‌ترین ابزارهای تبلیغ نماز باشد؛ بنابراین کسانی که دغدغه ترویج نماز دارند، باید به رفتار عملی نمازگزاران و الگوهای اجتماعی توجه بیشتری داشته باشند.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی خاطرنشان کرد: مردم، به‌ویژه نسل جوان، تنها از طریق سخن و توصیه با یک رفتار دینی ارتباط برقرار نمی‌کنند، بلکه رفتار و عملکرد کسانی که آن توصیه را مطرح می‌کنند نیز در پذیرش یا عدم پذیرش آن مؤثر است.
نمازخانه‌ها باید متناسب با شأن نماز طراحی شوند
وی در ادامه به اهمیت فضای نمازخانه‌ها اشاره کرد و گفت: یکی از مسائل مهم در ترویج نماز، توجه به نمازخانه‌ها و محیطی است که برای اقامه نماز در اختیار مردم قرار می‌گیرد.
تولیت آستان قدس رضوی اظهار داشت: نمازخانه باید از نظر زیبایی، معماری، نظم و امکانات در شأن نماز باشد و فضایی ایجاد کند که فرد با حضور در آن، احساس احترام و آرامش داشته باشد.
وی افزود: نمازخانه نباید فضایی نامناسب، بی‌روح یا شبیه محیط‌های انباری و غیرقابل استفاده داشته باشد؛ بلکه باید از نظر معماری و زیبایی به‌گونه‌ای طراحی شود که شأن عبادت و نماز در آن رعایت شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی با اشاره به ضرورت توجه به جزئیات در محیط‌های نمازخانه، گفت: حتی امکاناتی مانند سجاده و چادر نماز نیز باید با احترام و نظم نگهداری و در اختیار مردم قرار گیرد.
وی ادامه داد: اگر چادر نماز در محیطی مناسب و با احترام در اختیار بانوان قرار گیرد، همین رفتار می‌تواند نوعی تبلیغ عملی فرهنگ حجاب باشد؛ زیرا نحوه برخورد ما با ابزار و ملزومات عبادت نیز پیام فرهنگی دارد.
تولیت آستان قدس رضوی تأکید کرد: باید به نمازخانه‌ها، آداب نماز و شرایط اقامه نماز توجه بیشتری داشته باشیم و محیطی فراهم کنیم که حضور مردم در آن با احساس کرامت و احترام همراه باشد.
نمازخانه نامناسب پیام منفی به جامعه منتقل می‌کند
وی با اشاره به تجربه برخی محیط‌های عمومی و نمازخانه‌های کوچک و نامناسب، اظهار داشت: گاهی برای نمازخانه فضایی بسیار محدود در نظر گرفته می‌شود که حتی برای چند نفر نیز شرایط مناسبی ندارد و همین وضعیت می‌تواند این پیام را به جامعه منتقل کند که نماز در اولویت قرار ندارد.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی افزود: اگر برای نماز فضایی اختصاص داده می‌شود، باید این فضا مناسب و در شأن نماز باشد و امکان استفاده آسان و محترمانه مردم از آن فراهم شود.
وی خاطرنشان کرد: ممکن است در یک محیط عمومی، امکانات مختلفی برای فعالیت‌های گوناگون پیش‌بینی شود، اما فضای نماز محدود، نامناسب یا حتی بسته باشد؛ این مسئله در ذهن مخاطب پیام فرهنگی خاصی ایجاد می‌کند.
تولیت آستان قدس رضوی تصریح کرد: اگر اقامه نماز را جدی می‌دانیم، باید در عمل نیز برای آن فضای مناسب ایجاد کنیم و امکانات لازم را در اختیار مردم قرار دهیم.
وی با تأکید بر اهمیت معرفی سیره عملی پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ائمه اطهار(علیهم‌السلام)، اظهار داشت: در ترویج معارف دینی نباید تنها به بیان سخنان و سفارش‌های پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ائمه اطهار(علیهم‌السلام) اکتفا کنیم، بلکه باید سیره عملی آنان را نیز برای مردم تبیین کنیم.
تولیت آستان قدس رضوی افزود: مردم باید بدانند پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ائمه اطهار(علیهم‌السلام) در زندگی اجتماعی خود چگونه رفتار می‌کردند و آموزه‌های دینی چگونه در رفتار عملی آنان ظهور و بروز داشت.
وی ادامه داد: اگر قرار است اهل‌بیت(علیهم‌السلام) الگوی جامعه باشند، باید سیره آنان را به‌گونه‌ای بیان کنیم که مردم بتوانند آن را در زندگی خود مشاهده و از آن الگوبرداری کنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی با اشاره به سیره ائمه اطهار(علیهم‌السلام) در توجه به محرومان و نیازمندان، گفت: در زندگی امام حسن مجتبی(علیه‌السلام)، امام حسین(علیه‌السلام)، امام سجاد(علیه‌السلام) و دیگر ائمه اطهار(علیهم‌السلام) نمونه‌های فراوانی از توجه به فقرا و رسیدگی به نیازمندان وجود دارد.
وی افزود: ائمه اطهار(علیهم‌السلام) در برخی موارد شبانه و بدون اینکه دیگران آنان را بشناسند، به خانه فقرا می‌رفتند و برای آنان نان، غذا و نیازهای زندگی می‌بردند.
الگوی دینی باید در رفتار اجتماعی دیده شود
تولیت آستان قدس رضوی تصریح کرد: امروز اگر از مردم و جوانان می‌خواهیم پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ائمه اطهار(علیهم‌السلام) را الگوی خود قرار دهند، باید سیره عملی آنان را نیز در جامعه بازخوانی کنیم.
وی افزود: نمی‌توان تنها با بیان اینکه پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ائمه اطهار(علیهم‌السلام) چنین رفتار می‌کردند، از جامعه انتظار الگوگیری داشت؛ بلکه باید این سیره را به رفتارهای قابل فهم و قابل اجرا در زندگی امروز تبدیل کنیم.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی ادامه داد: جامعه باید ببیند آموزه‌های دینی در رفتار اجتماعی چه نتیجه‌ای دارد و چگونه می‌توان از سیره اهل‌بیت(علیهم‌السلام) برای زندگی امروز الگو گرفت.
وی خاطرنشان کرد: یکی از پرسش‌های جدی این است که آیا ما توانسته‌ایم رفتار عملی پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ائمه اطهار(علیهم‌السلام) را آن‌گونه که باید به مردم معرفی کنیم یا صرفاً به بیان بخشی از سخنان و روایات آنان اکتفا کرده‌ایم.
تولیت آستان قدس رضوی با اشاره به نقش دشمنان و هجمه‌های فرهنگی و رسانه‌ای، اظهار داشت: بدون تردید دشمنی‌ها، تبلیغات و تلاش‌های مختلف برای تأثیرگذاری بر جامعه وجود دارد و نمی‌توان این مسائل را نادیده گرفت.
وی افزود: با این حال، نباید همه مسائل فرهنگی و دینی جامعه را صرفاً به اقدامات دشمن نسبت دهیم؛ بلکه باید سهم خود را نیز در این زمینه ببینیم و رفتار و عملکرد خود را اصلاح کنیم.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی تأکید کرد: در کنار توجه به تبلیغات و فشارهای فرهنگی دشمن، وظیفه ما سنگین‌تر است و باید ببینیم در عمل چه کرده‌ایم و آیا رفتار ما توانسته است مردم را به معارف دینی و فرایض الهی نزدیک کند یا خیر.
وی ادامه داد: اگر در رفتار اجتماعی، خانوادگی و مدیریتی خود با آموزه‌های دینی فاصله داشته باشیم، صرفاً با تولید محتوا و سخنرانی نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم جامعه به همان آموزه‌ها گرایش پیدا کند.
ترویج نماز به پیوند معرفت، رفتار و محیط اجتماعی نیاز دارد
تولیت آستان قدس رضوی در جمع‌بندی سخنان خود، اظهار داشت: برای ترویج نماز باید مجموعه‌ای از عوامل را همزمان مورد توجه قرار دهیم؛ تبیین معارف نماز لازم است، اما کافی نیست و باید عوامل بی‌اعتنایی به نماز نیز شناسایی شود.
وی افزود: در کنار معرفت، رفتار نمازگزاران، کیفیت نمازخانه‌ها، توجه به آداب نماز، اقامه نماز جماعت، استفاده از ظرفیت هنر و ادبیات و بازخوانی سیره پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ائمه اطهار(علیهم‌السلام) باید مورد توجه قرار گیرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی تصریح کرد: نماز زمانی می‌تواند در جامعه اثرگذار باشد که آثار آن در زندگی فردی و اجتماعی نمازگزاران مشاهده شود و فرد نمازگزار با رفتار خود دیگران را به فرایض دینی دعوت کند.
وی خاطرنشان کرد: ترویج نماز صرفاً به معنای افزایش تولید کتاب، مقاله و محتوای تبلیغی نیست، بلکه باید میان معرفت، رفتار و محیط اجتماعی پیوند برقرار شود.
تولیت آستان قدس رضوی گفت: اگر می‌خواهیم نماز در جامعه اقامه شود، باید هم به محتوای معرفتی آن توجه کنیم، هم علل بی‌اعتنایی به آن را بشناسیم و هم در رفتار و عملکرد خود، آثار نماز و آموزه‌های دینی را نشان دهیم.
وی در پایان تأکید کرد: اقامه نماز زمانی در جامعه تحقق پیدا می‌کند که نماز از یک عمل فردی فراتر رفته و در رفتار، اخلاق، تعامل اجتماعی و سبک زندگی انسان نمازگزار آثار خود را نشان دهد.
