به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، حجتالاسلام والمسلمین مرویان حسینی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، در سلسله گفتمانهای علمی ـ پژوهشی «تبیین حوزه پیشرو و سرآمد» با موضوع «مقاومت اسلامی در افق تمدنی و بینالمللی حوزههای علمیه» که در شبهای ماه مبارک رمضان در حال برگزاری است، به تبیین ابعاد نظری و تربیتی مقاومت اسلامی پرداخت.
وی با بیان اینکه مقاومت در ادبیات انقلاب اسلامی بهعنوان یک گفتمان چندبعدی مطرح شده است، اظهار داشت: مقاومت تنها به عرصه نظامی محدود نمیشود، بلکه ابعاد اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و تربیتی را نیز دربرمیگیرد. آنچه در این بحث مورد توجه است، رویکرد تربیتی به پدیده مقاومت اسلامی است.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی با اشاره به ریشهشناسی واژه مقاومت تصریح کرد: مقاومت از ریشه «قوام» و «قیام» به معنای ایستادگی، پایداری و ثبات است و در کاربرد قرآنی و اسلامی، به معنای ایستادگی در برابر عوامل برهمزننده تعادل، اعم از دشمن درونی همچون شهوات و دشمن بیرونی همچون سلطهگران، به کار رفته است.
وی با استناد به بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: مقاومت آن است که انسان راهی را که حق میداند انتخاب کند و در آن مسیر بهگونهای حرکت کند که موانع نتوانند او را از ادامه راه بازدارند یا منصرف سازند.
چالش اصلی مقاومت؛ از فهم نظری تا تحقق اجتماعی
حجتالاسلام والمسلمین مرویان حسینی با طرح این پرسش که چالش اصلی در پدیده مقاومت چیست، گفت: به نظر میرسد چالش اصلی، فهم نظری مقاومت نیست؛ زیرا با مراجعه به آیات و روایات و سیره پیامبر اکرم و اهلبیت(علیهمالسلام)، اصل مقاومت بهعنوان یک دستور صریح و روشن دینی قابل اثبات است.
وی افزود: مفاهیمی همچون قیام، استقامت، صبر، جهاد، ثبات قدم و دفاع در برابر هجمه دشمن، همگی در قرآن کریم بر ضرورت ایستادگی و پایداری دلالت دارند و از منظر فقهی نیز با توجه به ادله شرعی و عقلی، اصل مقاومت واجد حکم وجوب است.
این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: مسئله اصلی، تبدیل مقاومت به یک جریان اجتماعی پایدار است؛ یعنی چگونه میتوان جامعهای مقاوم ساخت. آیه «فاستقم کما أُمرت و من تاب معک» نشان میدهد که مقاومت صرفاً مأموریت فردی پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) نیست، بلکه جامعه نیز باید در این مسیر همراه شود و همین امر، دشواری کار را آشکار میسازد.
وی با تأکید بر اینکه تربیت مقاومتی به معنای پرورش انسان مقاوم است، بیان کرد: چالش اساسی در دوره پیامبر اکرم، امیرالمؤمنین، ائمه اطهار(علیهمالسلام) و نیز در دوران انقلاب اسلامی، تربیت انسانها و جوامعی بوده است که در میدان استقامت، پایدار بمانند.
ارکان تربیت مقاومتی و الزامات ساخت جامعه مقاوم
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی با تبیین مؤلفههای تربیت گفت: در تعریف تربیت، پنج مؤلفه اساسی مطرح است؛ نقش عوامل تربیتی، مخاطب تربیت(متربی)، دال مرکزی در فرآیند تربیت، مسیر تربیت و هدف تربیت. بر این اساس، تربیت عبارت است از فراهم کردن زمینهها برای بروز استعدادها بر پایه اختیار و انتخاب انسان، به سوی اهداف عالی، بر اساس برنامهای سنجیده.
وی تأکید کرد: مقاومت مقولهای تحمیلی نیست، بلکه انتخابی است. در هر فرآیند تربیتی، اختیار و انتخاب انسان نقش اساسی دارد و همه افراد حاضر به پرداخت هزینههای مقاومت نیستند؛ برخی سازش، سکوت، تسلیم یا توجیه را برمیگزینند. ازاینرو، تربیت جامعه مقاوم نیازمند برنامهریزی دقیق و نظاممند است.
حجتالاسلام والمسلمین مرویان حسینی با اشاره به عناصر ششگانه نظام تربیتی شامل مبانی، اصول، اهداف، روشها، عوامل و موانع، اظهار داشت: نخستین گام در تربیت مقاومتی، تبیین مبانی است. مبانی همان گزارههای توصیفی مرتبط با جهانبینی، انسانشناسی و ارزششناسیاند که «هستها و نیستها» را روشن میکنند و از دل آنها «بایدها و نبایدها» استخراج میشود.
وی یکی از مبانی اساسی مقاومت را اراده الهی دانست و گفت: اگر جامعه مؤمن باور کند که مقاومت، اراده الهی و سنت قطعی خداوند است و وعده نصرت الهی تخلفناپذیر است، روحیه شجاعت، ایثار، امید و خستگیناپذیری در آن تقویت میشود. نفی سلطه و سلطهپذیری و باور به «احدالحسنیین» بودن سرنوشت مقاومت نیز از دیگر مبانی بنیادین در این عرصه است.
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر اهمیت تبیین اهداف مقاومت تصریح کرد: اهداف، ظرفیتآفرین و انگیزهسازند. استقلال سیاسی و فکری، پیشرفت علمی، دستیابی به تمدن اسلامی، دفع دشمن و الگو شدن در جهان اسلام از جمله اهداف مقاومتاند که باید برای نسل جوان بهدرستی تبیین شوند.
وی ادامه داد: روشها نیز نقش تعیینکنندهای دارند. جهاد تبیین، پاسخگویی به شبهات، تقویت اتحاد و همدلی، پرهیز از جابهجایی اولویتها، ارائه الگوهای موفق مقاومت و توجه به فرهنگ عاشورا از جمله روشهایی است که در مسیر تحقق جامعه مقاوم باید مورد توجه قرار گیرد.
حجتالاسلام والمسلمین مرویان حسینی با اشاره به برخی موانع و چالشهای پیشرو گفت: مسئله خانواده، وضعیت جمعیت، جنگ روایتها، جنگ شناختی و تأثیرگذاری رسانههای معارض بر نوجوانان و جوانان از جمله چالشهای مهم در مسیر تربیت مقاومتی است که نیازمند تدبیر جدی و برنامهریزی منسجم است.
وی تأکید کرد: سعادت فردی و اجتماعی و نیز صیانت از دستاوردهای انقلاب اسلامی در گرو تداوم مسیر مقاومت است و حوزههای علمیه در افق تمدنی خود، مسئولیتی خطیر در تربیت نسل مقاوم و جریانساز بر عهده دارند.
