به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، حجتالاسلام عربشاهی، پژوهشگر این حوزه، در سومین اجلاسیه انتخاب پژوهشگر سال و اختتامیه بیستمین فراخوان آثار پژوهشی حوزه علمیه خراسان، که در سالن همایشهای مدرسه علمیه سلیمانیه برگزار شد، با بیان اینکه پژوهش موتور محرکه، بارورکننده و زیر بنای تدریس و تبلیغ است، گفت: کارآمدی حوزه علمیه به خروجیهای آن است و یکی از مهمترین خروجیها، یافتههای پژوهشی است.
این پژوهشگر حوزوی با اشاره به حدیثی از پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) که فرمودند: «اكتُبْ فَإِنَّ اللَّهَ عَلَّمَ بِالْقَلَمِ. وَ الْقَلَمُ مِنَ اللَّهِ نِعْمَةٌ عَظِيمَةٌ وَ لَوْلا الْقَلَمُ لَمْ يَسْتَقِمِ الْمُلْكُ وَ الدِّينُ وَ لَمْ يَكُنْ عَيْشٌ صَالِحٌ» گفت: این روایت نشان میدهد نوشتن و ثبت علم، نه کار فرعی، بلکه بخشی از بنیانهای حیات علمی و دینی است.
وی با بیان اینکه برای ایجاد نشاط علمی بیشتر، انتخاب پژوهشگر سال باید جداگانه برای سطح یک، دو، سه و چهار انجام شود، افزود: طلاب سطح چهار معمولاً سوابق و رزومه پژوهشی بیشتری دارند، بنابراین آنها به عنوان پژوهشگر سال انتخاب میشوند، نه طلاب سایر سطوح، در حالی که طلبه سطح یک میتواند کارهای شاخص و با کیفیت بالایی انجام دهد و حتی میشود او را با معیار متفاوت و نسبت به طلاب هم سطح خود سنجید.
این پژوهشگر حوزوی با اشاره به برنامهریزیهای کلان در عرصه پژوهش گفت: حوزه خراسان میتواند پیشقدم برگزاری جایزه کتاب سال جهان اسلام باشد و بهترین کتابهای دینی را در جهان بررسی و معرفی کند، گرچه جایزه جهانی المصطفی وجود دارد، اما این جایزه بیشتر به رشتههای غیرحوزوی اهمیت میدهد و منتخبین آن غالباً غیرحوزوی هستند؛ بنابراین جایزه کتاب سال جهان اسلام میتواند جایگاه حوزوی را تقویت کند.این اقدام میتواند با حمایت آستان قدس رضوی همراه شود.
وی تصریح کرد: اهمیت کیفیت آثار در انتخاب پژوهشگر سال و مقالات و آثار برتر فرخوانها بسیار مهم است. با توجه به هوش مصنوعی، تعداد مقالات و پایاننامهها بسیار بیشتر شده است، اما باید ارزیابیها بیشتر بر نوآوری و محتوای علمی تمرکز کند، و برای نکات شکلی و ویرایشی که با هوش مصنوعی امکانپذیر است، امتیاز و جایگاه بسیار کمی قرار داد.
حجتالاسلام عربشاهی تأکید کرد::استعدادهای برتر پژوهشی امید آینده حوزه هستند و نباید رها شوند، لذا باید برای آنها کارگاههای تخصصی، هدایت علمی دائمی و حمایت مالی و معنوی فراهم شود تا مسیر رشد افراد قطع نشود.
وی همچنین درباره الزامی شدن پژوهش در سطح چهار بیان داشت: طلاب سطح چهار باید ارائه مقاله یا کتاب برای آنان الزامی باشد. در سطوح یک تا سه، طلاب موظف به ارائه درس پژوهشی و مقاله هستند، اما در بسیاری از موارد ارتباط سطح چهار با پژوهش قطع میشود؛ در حالیکه معلومات طلبه سطح چهار بیشتر است و زمان اصلی پژوهش او در این سطح است. بر این اساس باید نمره درس خارج برای پژوهش در نظر گرفته شود. البته می توان در ابتدا برای ارائه مقاله نمره تشویقی قرار داد، سپس اجباری شود، چراکه هر طلبه باید کارنامه پژوهشی مشابه کارنامه آموزشی داشته باشد.
این پژوهشگر حوزوی با اشاره به ضرورت استفاده از فناوریهای آموزشی، راهاندازی سایت مهارتها و رسالتهای طلاب را ضروری عنوان کرد و افزود: کارگاههای آموزشی پژوهشی، تبلیغی، فرهنگی، رسانهای و اجتماعی بسیاری در آرشیو مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان موجود است و میتوان از آنها بهرهبرداری آنلاین کرد و گواهی پایان دوره صادر نمود.
وی تصریح کرد: نشستهای مفاخر و اندیشمندان پژوهشگر حوزه خراسان و کشورهای دیگر باید به صورت مستمر آنلاین برگزار شود تا تجربیات پژوهشی به طلاب جوان منتقل شود. این نشستها میتواند منجر به انتشار کتاب شود.
حجتالاسلام عربشاهی با بیان اینکه یکی از افراد تأثیرگذار، مسئول پژوهش است، افزود: مسئول باید پویا و پژوهشگر بالفعل باشد و توانایی هدایت طلاب را داشته باشد. مدارس باید حداقل درصد مشخصی از طلاب را موظف به ارائه مقاله کنند و مسئول پژوهش برنامه پژوهشی سالانه ارائه دهد و در نیمسال و پایان سال ارزیابی شود.
وی با بیان اینکه کارگاهها و دورههای آموزشی برای ارتقای مهارتهای نوشتاری و پژوهشی طلاب و برگزاری کرسیهای نقد مقالات ضروری است، گفت: کلاسهای درسی باید پژوهشمحور شود و مرکز مدیریت از اساتید پژوهش محور حمایت کند. همچنین کارگاههای تخصصی برای اساتید مدارس علمیه برای آشنایی با روشهای نوین پژوهش و تدریس پژوهشمحور باید برگزار شود.
این پژوهشگر حوزوی با اشاره به اهمیت آیندهپژوهی، تأسیس مرکز مطالعات راهبردی حوزه و گروه آیندهپژوهی را ضروری خواند و افزود: این مراکز میتوانند نظام مسائل را احصا کرده و پژوهشهای آیندهنگرانه برای پیشبینی روندهای علمی و دینی ارائه دهند.
وی با بیان اینکه مهمترین تجربه بنده در توفیق پژوهشی، جدیت، پشتکار و تمرکز پایدار بر مسئله مشخص و پرهیز از پراکندگی است، افزود: انتخاب یک مسئله روشن و پیگیری آن، امکان تعمیق و تولید نتیجه علمی قابل دفاع را فراهم میکند. این تمرکز، به شکلگیری انسجام فکری و انباشت سرمایه علمی منجر میشود و کیفیت پژوهش را ارتقا میدهد.
حجتالاسلام عربشاهی با اشاره به اصل برگزاری برنامههای پژوهشی گفت: برگزاری این برنامهها اقدامی مثبت است؛ زیرا جایگاه پژوهش را در نظام علمی حوزه برجسته میکند و نشان میدهد فعالیت پژوهشی دارای معیار و سازوکار مشخص است. معرفی پژوهشگران برتر، بهویژه طلاب جوان، نقش الگوساز دارد.
وی با بیان اینکه پژوهش باید از ابتدای طلبگی نظاممند شود، افزود: خواندن و نوشتن باید به عادت تبدیل شود تا پژوهشورزی به بخش جداییناپذیر مسیر علمی تبدیل گردد. طلاب میتوانند با ثبت وقایع روزمره نوشتن را شروع کنند و با استمرار و یادگیری روشهای نوین پژوهشی، مسیر موفقیت علمی خود را تثبیت کنند.
