به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه علمیه خراسان، حجت‌الاسلام گوهری، پژوهشگر این حوزه، در سومین اجلاسیه انتخاب پژوهشگر سال و اختتامیه بیستمین فراخوان آثار پژوهشی حوزه علمیه خراسان که در سالن همایش‌های مدرسه علمیه سلیمانیه برگزار شد، ضمن تبریک فرارسیدن ایام فرخنده میلاد حضرت ولی‌عصر(عج) با بیان اینکه طلاب هنوز در عرصه پژوهش به جایگاه شایسته و مطلوب نرسیده‌اند، تصریح کرد: باید بپذیریم که یکی از رسالت‌های بنیادین ما، پژوهش و نگارش است. تاریخ گواهی می‌دهد ماندگاری عالمان بزرگی که امروز به عنوان عالمان طراز شناخته می‌شوند، بیش و پیش از هر چیز مرهون عمق و ارزش آثار پژوهشی آنان بوده است.

حجت‌الاسلام گوهری افزود: در مقابل، فقیهان بزرگی را می‌بینیم که با وجود قدرت بالای استنباط و بیان، به دلیل نداشتن آثار مکتوب پژوهشی، یا نامی از آنان باقی نمانده و یا بسیار کمرنگ شده است. حتی برخی عالمان که خدمات اجرایی و اجتماعی گسترده‌ای داشته‌اند، امروز بیش از هر چیز به واسطه آثار پژوهشی‌شان شناخته می‌شوند.

وی با اشاره به شخصیت‌هایی همچون خواجه نصیرالدین طوسی گفت: خواجه نصیر با وجود نقش‌آفرینی مهم در ساختار حکومتی و ترویج فقه و فرهنگ شیعه و زمینه‌سازی برای حکومت شیعی صفویه، امروز بیش از هر چیز به دلیل آثار علمی و پژوهشی‌اش ماندگار شده است. همچنین علامه مجلسی با وجود خدمات گسترده در جایگاه شیخ‌الاسلامی حکومت صفویه، به واسطه آثار پژوهشی ماندگار خود شناخته می‌شود.

نقد افراط و تفریط در پژوهش و تبیین معیارهای داوری

این پژوهشگر حوزه علمیه با هشدار نسبت به افراط و تفریط در عرصه پژوهش خاطرنشان کرد: نباید معیار ارزش پژوهش را صرفاً کثرت مقالات و آمار تولیدات علمی قرار داد. پژوهش زمانی ارزشمند است که بتواند تحولی در مسیر علم ایجاد کرده و افق‌های تازه‌ای برای پژوهش‌های بعدی بگشاید.

وی با اشاره به نقش کتاب «المبسوط» شیخ طوسی در ارتقای فقه از نقل‌محوری به استدلال‌محوری بیان کرد: این اثر در شرایطی نوشته شد که بسیاری از منابع روایی از بین رفته بود، اما توانست مسیر جدیدی در فقه بگشاید و زمینه‌ساز پژوهش‌های عمیق بعدی شود.

حجت‌الاسلام گوهری ادامه داد: امروز برخی طلاب اساساً وارد عرصه نگارش نمی‌شوند و در مقابل، گروهی دیگر گرفتار رقابت ناسالم برای ارائه آمار بالای مقالات منتشرشده هستند، بی‌آنکه به عمق و اثرگذاری پژوهش توجه کنند.

وی درباره معیارهای داوری خود تصریح کرد: داوری برای بنده صرفاً امتیازدهی نبوده، بلکه توضیح نقاط قوت و ضعف آثار را نیز شامل می‌شده است؛ چراکه داوری باید در کنار ارزیابی، جنبه آموزشی هم داشته باشد تا پژوهشگر حتی در صورت عدم پذیرش اثر، مسیر پیشرفت خود را بهتر بشناسد.

این داور برتر پژوهشی با اشاره به اهمیت تسریع همراه با دقت در داوری آثار پژوهشی گفت: تمرکز اصلی در این داوری بر نوآوری و ایده‌پردازی بوده، نه صرفاً فهرست منابع. متأسفانه گاهی تعداد منابع به‌عنوان معیار اصلی ارزیابی تلقی می‌شود که این مسئله پژوهشگر را به سمت منبع‌سازی و جمع‌آوری صرف آرا سوق می‌دهد، در حالی که پژوهش ارزشمند باید دارای ایده، نوآوری و قابلیت کاربست علمی باشد