به گزارش خبرگزاری حوزه علمیه خراسان حجت الاسلام و المسلمین سید مجید ميردامادي در در مراسم بزرگداشت چهلمین سالگرد رحلت علامه طباطبایی روز جهانی فلسفه در بحث نوآوری های حکمت متعالیه درمعقول ثانی فلسفی به مناسبت بزرگداشت چهلمین سالگرد رحلت علامه طباطبایی ره و روزجهانی فلسفه در دو محور معقول ثانی فلسفی را ازدیدگاه ملاصدرا ره بررسی کرد.
وي درمحوراول، ازنظرملاصدرا مفهوم وجود و وجوب را اينگونه تبيين كرد كه نظیرمفهوم ذاتی ایساغوجی است؛ یعنی همانطور که مفهوم ذاتی مثل انسانیت نسبت به انسان ازتمام افراد وحاق ذات محکی عنه انتزاع می شود و بر کل آنها تطبیق می کند، مفهوم وجود نیز از تمام مصادیق انتزاع و بر کلش منطبق است وعقل حکم می کند، موجودیتی که ازذات حق انتزاع می شود، مطابق حکم به موجودیت، نفس ذات حق تعالی در مرتبه ذات اوست، پس نسبت مفهوم وجود وموجودیت و وجوب وجود به حقیقت واجب بالذات، نظیرنسبت انسانیت به نفس ذات انسان است، نه مانند نسبت زوجیت به عدد چهار که ازلوازم ماهیتی است که مطابق حکم به زوجیت درمرتبه متاخر از نفس ماهیت (عدد چهار) است، نتیجه اینکه مصداق حمل موجود ومطابق صدق حکم درواجب لذاته ذات واجب ازحیث ذات او بذاته بدون ملاحظه ی حیثیتی است و درممکن به واسطه حیثیت دیگری غیرنفس ذات است.
عضو شورای اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی با بيان اينكه وحدت مفهوم ذاتی از وحدت محکی عنه آن حکایت دارد؛ اگرمفهوم واحد ومنشاءانتزاع ان متخالف باشند وانتزاع واحد ازحقایق متخالف جایزدانسته شود، برهان توحید واجب تعالی تمام نخواهد شد، ابراز كرد: برهان توحید و دفع شبهه ابن کمونه برامتناع انتزاع مفهوم واحد از مصادیق کثیرمتباین توقف دارد. برمبنای حکمت متعالیه ملاصدرا مفهوم واحد وجود و وجوب از آن نظر که نظیرذاتی ایساغوجی ( نظیرگفته شده و نه مثل ، زیرا وجود و وجوب معقول فلسفی مي باشند و نه معقول اول) هستند، از سنخ واحد محکی عنه حکایت دارند كه با این مبنا می توان شبهه ابن کمونه را که بر برهان فلاسفه بر توحید وارد کرده ، پاسخ داد.
وي با اشاره به اينكه ابن کمونه دو واجب مباین که مفهوم وجوب وجود، عرضی آنها مي باشد، فرض کرده است، گفت: وحدت مفهوم عرضی وجوب وجود با تعدد واجب بالذات، منافاتی ندارد. همچنين از مطالب منظومه ملاهادی سبزواری ره دربحث وجود و توحید واجب الوجود، موافقت وی با ملاصدرا استفاده می شود.
عضو هیئت علمی جامعه المصطفی(ص) العالمیه، درباره محوردوم بحث از نظر ملاصدرا در معقول های ثانی مانند امکان، وجود صفت (وجود رابطی) اظهار كرد: اينها در ظرف اتصاف و نسبت، ضرورتا وجود دارند و نظریه رایج فیلسوفان که درمعقول ثانی فلسفی ظرف عروض و وجود رابطی را ذهن و ظرف اتصاف را خارج می دانند و مابه ازایی برای معقول فلسفی درنظرنمی گیرند و معقول ها را به وجود منشاء انتزاع موجود می دانند، باطل می داند، برهان این مدعا این است که اتصاف نسبت بین دوشی متغایربه حسب وجود درظرف اتصاف است وحکم به وجود یک طرف بدون طرف دیگر در ظرفی که اتصاف در آن است، تحکم یعنی ادعای بدون دلیل است و اشیاء در موجودیت تفاوت و هر یک ازصفات، مرتبه ای ازوجود دارند، حتی اموراضافی،اعدام ملکات وقوی واستعدادها حظ ضعیفی از وجود دارند که امکان اتصاف به آنها جز به وجودشان برای موصوفات نیست.
وي با بيان اينكه علامه طباطبایی ره با این نظر ملاصدرا موافق است ومی فرماید: این مطلب حق صریح است و تردیدی دران نیست. گفت: ملاصدرا با بیانی که درمعقول ثانی فلسفی در بحث مواد ثلاث دارد ، به نظر وی عارعظیمی که به فلسفه و اولیاء حکمت وارد می دانستند، دفع می شود، چون درتعریف حکمت گفته اند: حکت، علم به احوال موجودات خارجی علی ماهی فی الواقع است ومعرفت به احوال معقولات ثانی و...جزو حکمت دانسته شده است، ولی به نظرمشهور، معقول های فلسفی درخارج وجود ندارند.
حجت الاسلام و المسلمين ميردامادي افزود: اگرمعقول های فلسفی هیچگونه خصوصیتی در منشاء انتزاع نداشته باشند، انتزاع مفهوم خاصی از منشاء انتزاع ، گتره و بی وجه و نیز ترجیح بلا مرجح خواهد بود. ناگزیر در معقول فلسفی، خصوصیت یا مابازاء در منشاء انتزاع و خارج وجود دارد.
اين مراسم به همت معاونت پژوهش حوزه علميه خراسان با همكاري معاونت آموزش و با مشاركت مجمع عالي حكمت اسلامي شعبه مشهد و دفتر تبليغات اسلامي خراسان رضوي در محل مدرسه علميه عالي نواب به دو صورت حضوري و مجازي برگزار شد.