امروز: جمعه ۱ بهمن ۱۳۹۵
RSS   جستجو
بستن در حال بارگذاری...
امام عسكرى عليه السلام: «ما تَرَكَ الحَقَّ عَزيزٌ إلاّ ذَلَّ ، و لا أخَذَ بِهِ ذَليلٌ إلاّ عَزَّ»    «هيچ عزّتمندى، حقّ را فرو نگذاشت مگر اين كه به ذلّت افتاد، و هيچ ذليل و ناتوانى، حق را نگرفت مگر اين كه عزيز و نيرومند شد»    بحار الأنوار : ۷۸ / ۳۷۴ /۲۴
آیت‌الله سبحانی مطرح کرد:

مرزبندی عبادت و تکریم؛ لغزشگاه پیروان ابن تیمیه


پیروان ابن تیمیه و محمد بن عبدالوهاب، عبادت را به صورت جامع و مانع تعریف نکرده و تکریم و تعظیم بندگان خدا را با پرستش، یکی گرفته‌اند.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه علمیه خراسان، آیت‌الله العظمی جعفر سبحانی در دومین جلسه از سلسله جلسات بررسی مبانی فکری ابن تیمیه و وهابیت که در مدرسه علمیه عالی نوّاب مشهد برگزار می‌شود، به بیان مراتب توحید و ابعاد مختلف آن پرداخت.


وی در ابتدای سخنان خود با بیان این‌که ابن تیمیه خود و پیروان خویش را لشگر توحید می‌خواند و سایر مسلمانان را به شرک متهم می‌سازد، عنوان کرد: لازم است که مراتب توحید و شرک به دقت بررسی شود تا میزان و حدود، در این موارد روشن گردد.


آیت‌الله سبحانی توحید ذاتی را اولین مرحله توحید دانست و با اشاره به دو معنای آن یعنی «خدا یکی است و مثل و نظیری ندارد» و «وجود او بسیط است و جزء یا اجزاء ندارد»، گفت: هر دوی این معانی در سوره توحید بیان شده است.


وی افزود: در توحید ذاتی آن‌چنان اختلافی میان ما و وهابیت وجود ندارد، هر چند که آن‌ها توحید ذاتی به معنای دوم را درک نمی‌کنند، اما در عین حال حساسیتی در این مسئله وجود ندارد.


این مرجع تقلید شیعه در توضیح دومین قسم از توحید که همان توحید صفاتی است، اظهار کرد: ما قائلیم که علم و قدرت برای خداوند قرین و عین ذات اوست و نه زاید بر ذات او، در حالی که وهابیت و حتی اشاعره صفات خداوند را زاید بر ذات او می‌شمارند.


وی با اشاره به فرمایش امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) در خطبه اول نهج البلاغه «و کما الاخلاص له نفی الصفات عنه لشهادة کل صفة انها غیر الموصوف و شهادة کل موصوف انه غیر الصفة»، عنوان کرد: عینیت صفات با ذات به معنی نفی صفات کمال از خداوند نبوده، بلکه به معنای کمال ذات است.


خدای مرکّب وهابیت
آیت‌الله سبحانی اضافه کرد: اگر علم و قدرت غیر از ذات خداوند باشد، برداشت ما از او، یک خدای مرکّب می‌شود و چنین خدایی محتاج به ابزار خواهد بود و خدای محتاج هم نمی‌تواند خدای واجب الوجود یا خالق السماوات و الارض باشد.


وی استدلال وهابیت را در این رابطه، وجود عباراتی چون «بِعِلمِه» در قرآن کریم معرفی کرد و بیان داشت: چنین آیاتی در مقام وحدت و زیادی نیستند، بلکه بدین معنا هستند که تمام افعال خداوند از روی علم صورت می‌گیرد. آن‌ها ما را نافی صفات می‌دانند در حالی که ما نافی زیادی صفات هستیم.


بنیانگذار تفسیر موضوعی قرآن، توحید در خالقیت را مورد اتفاق همه فرق اسلامی دانست و افزود: جالب این‌جاست که حتی مشرکین مکه هم توحید در خالقیت را پذیرفته بودند.


وی اختلاف شیعیان با اشاعره و وهابیت در مورد توحید در خالقیت را این‌گونه توضیح داد: آن‌ها معتقدند خالق فقط یکی است و هرگونه خالقیت، مسبّبیت و سببیت را انکار می‌کنند و تمام آثار را مستقیماً فعل خداوند می‌دانند و او را تنها علت جهان اصلی برمی‌شمارند.


آیت‌الله سبحانی در مورد اعتقاد شیعه پیرامون توحید در خالقیت گفت: باید خالقیت را دو درجه‌ای کرد؛ خالقیت اصیل که غیرمتکی است و خالقیتش از درون او می‌جوشد و خالقیتی که به اذن خداوند است و مربوط به سایر موجودات می‌شود. لذا اسباب مسببات را نباید انکار کرد.


وی آیه 49 سوره آل عمران «انّی اخلق لکم من الطین کهیئة الطیر فانفخ فیه فیکون طیرا باذن الله» را در مورد خالقیت دو درجه‌ای شاهد مثال آورد و اضافه کرد: این عبارت که به نقل از حضرت عیسی (علیه‌السلام) در قرآن آمده است، اشاره به خالقیت فرعی دارد که باذن الله است و با آیه «...هل من خالق غیر الله...» که اشاره به خالقیت اصیل دارد، در تضاد نیست.


اشتباه لغوی در کتب وهابیت
این مرجع تقلید شیعه توحید ربوبی را محل حساسیت و تفاوت میان شیعه و وهابیت برشمرد و گفت: در تمام کتب وهابیت «رب» را به معنای خالق گرفته‌اند. توحید را به دو قسمت ربوبی و الوهی تقسیم کرده، ربوبی را به معنای خالق و الوهی را به معنای عبادت در نظر می‌گیرند و حال آن‌که هر دو غلط است.


آیت‌الله سبحانی در این رابطه فعالیت یک باغبان را مثال زد و ابراز کرد: کار باغبان، آفریدگاری نیست، بلکه کردگاری است، لذا رب به معنای صاحب و کارگردانی است و ربطی به خالقیت ندارد و کتاب‌های وهابی دچار اشتباه لغوی شده‌اند.


وی افزود: همانند توحید در خالقیت، در این‌جا هم مدبّر اصیل و مدبّر مأذون مطرح است.


این مرجع تقلید شیعه ضمن مطرح کردن آیه 22 سوره انبیاء «لَوْ کَانَ فِیهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا فَسُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا یَصِفُونَ» تصریح کرد: این آیه بر خلاف برخی از اندیشه‌ها ناظر به توحید در خالقیت نیست، زیرا مشرکان در این مسئله با موحدان یکسان بودند، بلکه ناظر به توحید ربوبی است. مفاد آیه این است که تعدد مدیر و مدبّر سبب اختلال در آفرینش است.


اگر می‌خواهید کسی را بکوبید، حداقل با ادعای دروغ نکوبید
آیت‌الله سبحانی در پاسخ به ادعای باطل وهابیت در مورد تشابه میان درخواست حاجت مشرکین از بت‌ها و درخواست شیعیان از انبیاء و ائمه (علیهم‌السلام) عنوان کرد: مشرکین اگر به بت‌ها متوسل می‌شدند، آن‌ها را ارباب خود می‌دانستند و می‌گفتند «لعلهم ینصرون» و «لیکونوا لهم عزّا» و عزت و نصرت را در دست بت‌ها می‌دیدند و معتقد به ربوبیت بت‌ها بودند، در حالی که ما انبیا و اولیا را انسان‌های پاک و مستجاب الدعوة می‌دانیم که اگر دعا کنند و ما لیاقت داشته باشیم، دعای آن‌ها مستجاب می‌شود.


وی تأکید کرد: این یک قیاس باطل است؛ بی‌انصافی خوب نیست، اگر هم می‌خواهید کسی را بکوبید، حداقل با ادعای دروغ نکوبید.


آیت‌الله سبحانی در این رابطه از یک مثال کمک گرفت. وی بیان کرد: اگر اعمال حج را به صورت مجزا بررسی کنید، عین بت‌پرستی است، مثل بوسیدن سنگ و چرخیدن دور یک خانه، اما اگر جریانات تاریخی را بدانید و کل اعمال را به صورت یک منظومه در نظر بگیرید، عین توحید است. در واقع ما به دنبال سنگ نمی‌رویم، بلکه به دنبال خلیل الله می‌رویم. یک عمل واحد نمی‌تواند در یک زمان عین توحید باشد و در زمان دیگر عین شرک.


پاسخ به شبهه تشابه شفاعت خواستن مشرکین و شیعیان
وی به ادعای دیگر وهابیت که با مطرح کردن آیه «أَلَا لِلَّهِ الدِّينُ الْخَالِصُ وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ أَوْلِيَاء مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَى إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فِي مَا هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ كَاذِبٌ كَفَّارٌ» (زمر/ 3)، تشابه شفاعت خواستن مشرکین و شیعیان را مطرح می‌کنند نیز پاسخ داد. این مرجع تقلید شیعه در این رابطه گفت: مشرکین این بهانه را مطرح می‌کردند که ما برای تقرب به خدا، بت می‌پرستیم، در حالی که دروغ می‌گفتند، در واقع آن‌ها بت‌ها را رب می‌دانستند. آیه نیز بر دروغگویی آن‌ها تصریح دارد.


وی با بیان این‌که اگر خدا به کسی بصیرت ندهد، از مطالب زلال هم نمی‌تواند بهره‌ای بگیرد، تأکید کرد: ما برای تقرّب به خداوند متعال به انبیاء و اولیاء توسل می‌کنیم، اما هرگز معتقد به ربوبیت آن‌ها نیستیم.


آیت‌الله سبحانی در این جلسه هم‌چنین توحید در حاکمیت، توحید در طاعت، توحید در شفاعت و توحید در عبادت را تبیین نمود.


وی بیان داشت: بوسیدن ضریح و درهای حرم، عبادت صاحب حرم نیست، بلکه تکریم اوست.


معظم‌له در پایان تصریح کرد: مرزبندی عبادت و تکریم، لغزشگاه پیروان ابن تیمیه و محمد بن عبدالوهاب است که عبادت را به صورت جامع و مانع تعریف نکرده و تکریم و تعظیم بندگان خدا را با پرستش، یکی گرفته‌اند.


كد خبر: 14465  |  تاریخ درج خبر: 95/05/04  |  کد خبرنگار:
 
نام:
اطلاعات تماس: (تلفن همراه يا ايميل)
متن:
 
كد امنيتي:       
دفتر فناوری اطـلاعات مرکز مدیریت حـوزه علمیه خراســان
تلفن تماس: ۳۲۰۰۸۱۱۸ ۰۵۱ - فکس: ۳۲۲۵۷۸۴۹ ۰۵۱
بالا